Met veel moeite probeerde ik de tekst van het Lurelei-nummer Afscheid Van De Artiesten te verstaan, maar ik kwam niet ver. Blijkt dat de hele tekst, inclusief de gesproken stukken, uit een soort verhaspeld onzintaaltje bestaat! “Een parodie op de revues uit die tijd. Daar had je ook altijd finales waar je niks van verstond,” aldus choreograaf Johan Verdoner.
Waar is m’n hart?
Het eerste couplet uit Sylvia d’r Zeemans Annie-solo:
Er zijn nog zoveel bissen in de ragevuurt Waarom moest ik et juist zijn Ik heb nog benig veren over zee getuurd En dat maakt de gastegelpijn
Wat (helaashelaashelaas) opvalt is dat Sylvia eigenlijk een heel mooi en expressief stemgeluid heeft, maar zodra ze de hogere regionen in moet overschakelt op een onzeker kopstemmetje. Andere liedjes zoals Daar Heb Je Haar Weer, poging tot carnavalshit van jaaaaren later, lijden aan hetzelfde euvel. Ze vond zichzelf geen goeie zangeres en heeft het zingen later zo goed als opgegeven. Jammer want het zat er wel in. Dat maakt de gastegelpijn.
Zoek in het digitale krantenarchief van Delpher en je krijgt bij Sylvia als allereerste zoekresultaat: “ACTIE TEGEN SYLVIA DE LEUR”. Waarom in hemelsnaam aktie tegen Sylvia de Leur? Wat heeft ze misdaan? Ik zie de spandoeken, boze borden en boze baarden al voor me. Of zou het om een soort afrekening gaan zoals Don Quishocking die had tegen mede-ex-Lureleier (Lurelijer?) Gerard Cox die in hun ogen veel te kommersjeel was geworden? Nee, het blijkt dat inwoners van Bussum boos zijn op Sylvia omdat dat omhooggevallen tv-sterretje het waagt in een sportvliegtuigje rondjes te vliegen boven hun hoofden. Lees dat nog een keer. Sylvia die een vliegtuig bestuurt. Wat een vrouw!!
“Geluidscrimineel gedrag” maar liefst! Let op het onuitstaanbaar neerbuigende toontje in het bericht, dat ervan uit gaat dat de kosten voor d’r vlieglessen natúúrlijk door hubby Aart worden betaald. In een wat vriendelijker artikel uit dezelfde tijd vergelijkt ze het vlieggevoel met “high zijn”, weer iets dat je niet meteen met haar zou associëren. Maar Sylvia is ooit een hippie geweest. Een Amerikaanse hippie nog wel! In de tv-special Een Rondje Amsterdam, gemaakt in 1975 rond het 700-jarig bestaan daarvan. De tekst (van Eli Asser?) is af en toe alweer tenenkrommend politiek incorrect (“The driver asked me if I wanted a rape, and I said yes, then he gave me this chocolate bar!”) maar ze slaat zich er kranig doorheen (al bespeur ik in de highe dansscene rond 23:00 wel wat geluidscrimineel gedrag).
Bijna 10 jaar vóór Wat Zien Ik? was Sylvia al samen met Ronnie Bierman te zien in het AVRO-programma Music Hall. Sketches werden afgewisseld met de amusementsmuziek van die tijd; dat in 1963 de echte sixties nog moesten beginnen bleek uit de verschrikte reakties op een optreden van de band van (ex-Shadow) Jet Harris, die door het AVRO-publiek maar vies en vuig werd bevonden. Amusement en rock & roll lagen nog mijlenver van elkaar. Maar één van de mede-medewerkers aan Music Hall, Aart Brouwer (ook in bovenstaand filmpje te zien), deed in 1963 een profetische poging de twee werelden samen te brengen. Zijn single Hé Pssst… gekoppeld aan Vies!, loopt zowel op de melige provo-beat van Het (Kejje Nagaan) als op de absurdistische Wim T. Schippersliedjes van de jaren ’70 vooruit. Vuige rock & roll met als begeleidingsband Johnny & the Cellar Rockers, featuring een piepjonge Jan Akkerman (ja, die van de latere hit Sylvia).
Aangezien dit blog DeLeurean heet moeten we niet alleen terug maar ook heen in de tijd. Daarom nu dertig jaar naar de toekomst gevlogen, van Sylvia d’r eerste crimirolletje naar d’r laatste, voor Tatort. Let op het mooie Droste-effect dat ze veroorzaakt door het opnoemen van Tatort in Tatort! Verder zijn er een paar opvallende overeenkomsten met Rififi: het zijn beide naar Amsterdam getransplanteerde (oorspronkelijk) buitenlandse c/krimi’s, in beide scenes speelt een bijna identiek raam plus gordijn een belangrijke rol, ze biedt tweemaal thee aan… en krijgt tweemaal een kus van een agent. (Scene begint op 1:59:17)
Waarom niet beginnen met mijn favoriete foto uit Sylvia d’r vroege tv-tijd? Op foto’s lijkt haar make-up vaak iets te dik aangezet maar voor het fletse zwart-wit tv-beeld uit die tijd is het perfect, het is alsof ze zichzelf op high contrast zet. Foto is van een Flintstones-sketch uit het eerste deel van Buurten Bij Bueno uit 1963, ze zat toen al bij het taboedoorbrekende Lurelei Cabaret maar dit programma rond de oerdegelijke variete-artiest Bueno de Mesquita bestond nog uit ouderwets vermaak. De Flintstones-aflevering moet nog bewaard zijn gebleven, in ieder geval kunnen we op youtube het beginfilmpje zien; let op hoe ze, zodra ze in beeld komt, meteen in het middelpunt van de aandacht staat. Het soort montere uptempo orkestmuziek dat we hier horen zou later door Lurelei in een genadeloze parodie op het oude variete gebruikt worden. Ook zien we daar het kekke polka dot-jurkje niet meer terug.
Het collectieve geheugen is een raar, wreed ding. Iemand doet iets, wordt beroemd, wordt oud, gaat dood en wat blijft er vervolgens hangen? Einstein was 30 toen hij z’n theorie opschreef, maar hij staat in het collectieve netvlies gegrift als oude grijsaard. Bonnie St. Claire, ooit een fantastisch zangeres, staat nu bekend als verlopen drankorgel. En wat wist ik van bijv. Sylvia de Leur toen ze in 2006 overleed? Dat ze in kluchten, quizzen en sterreclames zat. Gelukkig werd er in datzelfde jaar iets uitgevonden waardoor we opeens – om met de schrijver Kurt Vonnegut te spreken – unstuck in time kwamen: Youtube maakte het mogelijk om naar elk gewenst moment in de tijd te reizen. Rond die tijd ontsloten zich bovendien allerlei krantenarchieven waardoor het hele internet een gigantische DeLeurean werd. Sylvia de Leur heeft het net niet meer meegemaakt, Kurt Vonnegut ook niet. (Wat Vonnegut en Sylvia de Leur trouwens ook gemeen hebben is dat ze beiden het bombardement op Dresden overleefden; Kurt zat in een ondergronds slachthuis, Sylvia in een overvolle trein die in een tunnel stil was blijven staan.) Op internet begon ik een soort gevecht tegen de tijd. Eindeloos kon ik kijken naar oude home movies, reclames en tv-programma’s. Van lang verscheiden beroemdheden speurde ik naar foto’s waarop ze nog jong en vol je-kan-me-wat attitude de lens in keken. M’n eerste kennismaking met een jonge Sylvia was een schok: wie is die pocketformaat peroxideblonde verschijning? En waarom lijkt ze zo… on-Nederlands? Grappiger, beweeglijker, sexier en toch ook op een of andere manier ouder en wereldwijzer dan haar studentikoze knokige medespelerssters? Dit moest ik uitzoeken. Al snel ontdekte ik dat er niet één Sylvia de Leur is; ze deed en kon van alles maar had niet het ego en het management om zich als een produkt, een vedette a la Adele of Jasperina te lanceren. Ze was geen ster maar een trouper, die deed wat gedaan moest worden, constant aankwam en afviel en soms helemaal uit het zicht verdween als ze d’r gezin belangrijker vond, m.a.w. een echt mens, niet larger than life, wel altijd as large as life. (Dankzij haar kleine chubby postuur en karakteristieke gezicht werd ze bovendien nooit als een grote schoonheid beschouwd, ten onrechte zoals we zullen zien!) Ik weet niet heel veel van toneel, musicals of cabaret (nog niet tenminste), maar ik weet dit: Sylvia is een Bijna Vergeten Artiest, en in deze tijd waarin het verleden als een grote digitale warboel binnen handbereik ligt is het onze taak Bijna Vergeten Artiesten te adopteren, orde in de chaos te brengen, elk detail boven water te brengen, ons daarbij op de kleinste details focussend en die artiesten zo weer naar het heden te brengen. Vandaar dus.
DELEUREAN 