Tag: sylvia de leur

ALS

Blonder and blonder: Kim Shattuck, Sylvia, Oom Martin

Werd vanochtend wakker met het nieuws dat Kim Shattuck op 56-jarige leeftijd aan ALS is overleden. Kim wie? Zangeres van the Muffs en één van de beste songschrijvers van mijn generatie. Het lijkt wel of je steeds meer over ALS hoort. Toen Sylvia de Leur er in 2006 aan overleed had nog niemand van de ziekte gehoord. Een paar jaar later kreeg mijn jongste oom Martin Veerman de diagnose/ het doodvonnis voor zijn kiezen. Nadat hij in 2013 aan de ziekte was bezweken kwam er een boek uit waarin Eddy Veerman (geen familie) hem in zijn laatste jaren op de voet volgt; het boek ALS Je Dit Leest is aangrijpend maar ook bij vlagen humoristisch, en de opbrengst gaat bovendien naar ALS-research:

https://www.boeken.com/als-u-dit-leest-536486/

Oom Martin werd 58, Kim Shattuck 56, dat is geen leeftijd om te gaan. Sylvia was op haar 56ste gelukkig nog in de kracht van haar leven, ze speelde in de Annie M.G. Schmidt-serie Beppie en leende haar stem aan Freek de Jonge’s De Goeroe En De Dissident, maar macaber genoeg bij Freek als stervende vrouw en in Beppie als overleden vrouw! Net als het boek over m’n oom Martin is haar scene met Freek (haar stem was van tevoren opgenomen dus strikt gezien speelt ze niet mee) aangrijpend, tragisch en grappig tegelijk (link werkt nu, alleen audio):

VPRO weetjewel

Zoals we eerder zagen begon Sylvia ooit haar TV-carriere bij de toen nog brave Vrijzinnig Protestantse jaren ’50-VPRO. Maar ook bij de latere anarchistische Vrij ONzinnige VPRO was ze van de partij zoals uit dit filmpje blijkt, fragment uit het programma Thema 1: Communicatie Weetjewel uit 1969 (of ze het nog tot Thema 2, 3 of 4 hebben geschopt is niet bekend). Ik bescheurde me om het stukje waarin Syl en een piepjonge Paul Haenen een voorbijganger op straat overreden de inhoud van z’n koffer te laten zien; een soort profetische voorbode van de TV van nu waar iedereen dagelijks z’n vuile was tentoonspreidt. (Let trouwens op de drie verschillende hoofddeksels; Sylvia was naar het schijnt een soort Imelda Marcos maar dan met petten en mutsen!)

Cherubijnig

Sylvia/Betty en vader
Sylvia/Betty en kater

Het is moeilijk uit te leggen waarom wij DeLeureanerts iets met Sylvia hebben. Wat maakt haar bijzonder? Columnist/dichter/mede-Sylviafan Kees Stip stipte in 1972 iets ervan aan toen hij schreef: “Ik heb het gewoon niet meer, sinds ik Sylvia de Leur en Lex Goudsmit wodka heb zien drinken in Mijn Tante Victoria. (Nvdr: Sylvia speelde nicht Betty, Lex de oude Rus Iwan Koerowski.) Het cherubijnige schepseltje hulde de Russische weemoed in een wolk van licht waarop je dagenlang kunt voortzweven.” Cherubijnig, mooi woord! Soort combinatie van cherubijn en venijnig. Een cherubijntje dat onverwachts uit de hoek komt, bijv als eerste op het NL toneel “neuken” zegt, of een hoer op leeftijd speelt, of zich bezat aan de wodka. (Ff aangenomen dat Kees Stip Sylvia bedoelde en niet Lex Goudsmit!) Helaas kunnen wij niet naast Kees plaatsnemen op die wolk van licht; alle zeven delen van de serie Mijn Tante Victoria zijn gewist, het enige wat ons rest zijn een paar fletse krantenfoto’s. Geen wodka, wel de kater. En Sylvia d’r (dubbel-)rol was haar nog wel special op het lijf geschreven door Jan Staal. Gelukkig heeft DeLeurean nu foto’s van goeie kwaliteit van MTV (Mijn Tante Victoria, dus) opgesnord, geschoten door Ernst Nieuwenhuis. Het gekke is dat Sylvia en Lex er heel anders uitzien dan op de bekende foto’s van de serie: hier zijn ze in jaren ’20-stijl, en bovendien poseren ipv acteren ze. Een flashback naar de jonge tante Victoria? (De oude werd door Mary Dresselhuys gespeeld.) Maakt niet uit, het zijn leuke foto’s.

Piepkuiken 2

Het meisje zonder botten

Een goeie manier om aan nooit eerder vertoonde (of in dit geval: 1x ooit eerder vertoonde) historische Sylvia-foto’s te komen is de intro’s van tv-programma’s waar ze te gast was op te zoeken. In de inleiding van Om met Ischa te spreken (1974) komen een paar mooie oude kiekjes langs, zoals die hierboven van Slangenmens Sylvia, al eens een paar keer in de krant afgedrukt maar hier betere kwaliteit. En behoorlijk flabbergasted was ik bij het zien van de volgende twee plaatjes…

Sylvia op d’r Tsjechische artiestenpas en als goochelaarsassistente, beide rond 1947. De goochelaar heette Lev Blaha, hij was 20 (al lijkt hij ouder) en Sylvia was heimelijk verliefd op ‘m. Lev zou later net als Syl naar het westen verhuizen en in Duitsland redelijk bekend worden.

In Astrid Joosten’s Show van je leven (1996) zien we ook een mooie selectie, helaas met een afschuwelijk fisheye-effect er overheen gegooid (tja, de jaren ’90), dat ik in Photoshop heb getracht te ont-fisheyen.

Als Volendammertje, jaaaaren vóór De Witte Piet; een glamourfoto uit de jaren ’50, zo te zien van Godfried de Groot; en… heeft Syl hier een grap uitgehaald met de redaktie van het programma? Dit is duidelijk niet Sylvia, maar een foto uit Hé Kijk Mij Nou die de jonge Caroline Duwaard voorstelt (de “oude” werd wel door haar gespeeld).

Rififi in de Staats

Ik hou van de Amsterdamse Staatsliedenbuurt, het is m’n tweede thuis want m’n vriendin woont er. Ooit verkrot punkers- en krakersbolwerk, nu ondanks gedeeltes nieuwbouw nog altijd sfeervol en (nog) niet helemaal veryuppie/-hipster/-airbnb’d. Afgelopen zaterdag, in de Staatsliedenbuurt natuurlijk, de Staats-docu Waar de Ratten Koning Zijn van Barbara den Uyl gezien, waarin weer eens duidelijk werd dat nog niet lang geleden naast figuurlijke ratten ook echte ratten vrij spel hadden in A’dam; het stikte van de ruïnes, krotten en afbraakwoningen. De makers van de crimi-film Rififi In Amsterdam maakten in 1962 dankbaar gebruik van deze algehele brokkeligheid, er komt een hoop mooie ruïneporno in langs. Sylvia heeft hier haar eerste filmrolletje, ze is de verloofde van inspecteur Geesink (gespeeld door Anton!). Plaats van handeling is de Kemperstraat, Bas (of Bosch) Kemperstraat zoals Anton G zegt, maar die bestaat niet, wel de Joan Melchior Kemperstraat. In de Staatsliedenbuurt! Voer de straat in op Google Streetview en je komt patsboem precies voor het goeie huis te staan, nummer 82, bijna niks veranderd, waar boef-met-een-gouden-hart Maxim Hamel (broer van Jules/Sjaak, Sylvia d’r pooier in Wat Zien Ik?) zich verschuilt. (Het huis aan de overkant, waar Sylvia en Anton zitten, is ondertussen wel gesloopt en vervangen door nieuwbouw.) Hier de adembenemende scène met Anton en Sylvia:

Het artiestenbestaan was (nog) geen vetpot voor Sylvia; het broekpak dat ze hier draagt zien we ruim een jaar later weer terug op de hoes van de eerste Lurelei-plaat (maar ’t staat haar erg leuk, dat wel). Er is geen groot acteur aan Anton Geesink verloren gegaan, al speelde hij drie jaar later nog eens Samson (de man, niet de hond) in de Italiaanse film Gideon & Samson. Let ook op hoe de vermomde Maxim Hamel en Jan Blaaser na de Kemperstraatscène langs het Haarlemmerplein lopen, maar naar de Staatsliedenbuurt toe ipv er vandaan!

Anton als Samson
Maxim, Rijk en Jan B
Willy Alberti en wie is die accordeonist met de geweldige karakterkop?
Mooi shot van de fameuze Phonobar, hoek Thorbeckeplein/ Herengracht

(P.S.: Nog twee Staatsliedenbuurtfilmweetjes: de Ratten-film werd vertoond in de Tweede Nassau-ateliers, waar ooit de atelierscènes van Turks Fruit werden gefilmd, én waar Herman Makkink zijn Rocking Machine, de grote penissculptuur uit Clockwork Orange, heeft gemaakt!)

Blonde on blonde

Alweer een mooie petfoto!

Het was erg verwarrend om de roodharige Ronnie Bierman Blonde Greet te laten spelen, bleek in 1971 bij de eerste berichten die verschenen over het in de maak zijnde Wat Zien Ik? De Telegraaf had de primeur maar noemde de verkeerde actrice; blonde Sylvia speelde Nel/ “haar van boven”. Ook Simon van Collem haalde de ene Blonde en de andere blonde door elkaar in zijn (op snode wijze door DeLeurean verkregen en hieronder voor uw kijkplezier geplaatste) Avroskoop-reportage op de filmset, waarbij hij getuige was van een van de heftiger scenes. Grappig om te zien hoe houtje-touwtje ze te werk gingen (des te knapper het mooie camerawerk van Jan de Bont). Ook interessant: in het interviewtje met Van Collem blijft Ronnie Bierman een rol spelen; Sylvia komt voor zijn microfoon juist heel anders over dan wanneer ze acteert, haar oogopslag is anders en ze praat serieus en bedachtzaam. En kauwt kauwgum (ze was fanatiek kauwster want goed voor de articulatie). En dat van dat “suikergoed en marsepein”…? Ze zat in gedachten misschien nog bij de Witte Piet...

Sylvia en Ronnie kon het worst wezen wie wie was in de film, ze waren al blij dat ze er samen in speelden. Ronnie: “Wat ik zo vreselijk geweldig vind, is dat Sylvia de Leur Haar van Boven is geworden. We kennen elkaar al van jaren geleden uit het tv-programma Music Hall. Het zat meteen goed tussen ons en we zijn gezworen kameraden geworden. We zien elkaar vaak, woonden vroeger dicht bij elkaar en nu weer, nu we allebei een nieuw huis hebben. We schilderen wat af samen. Twee mooie gilmeiden hoor. Als we telefoneren duurt het een uur, daar krijg je dan zo’n rood, heet oor van. We hebben samen ook eens een niet-eensgezinde Siamese tweeling gedaan, samen in een jurk en iedere helft wou wat anders. We hebben ons gek gelachen.” (Parool, 1971)

Past, present, future

Sylvia en volkszanger Maup Mokum!

De kritieken waren niet mals na de eerste uitzending in 1968: Nationaal Allerlei was flauw. En tekstschrijver Herman Pieter de Boer was nog wel helemaal naar Engeland gegaan om inspiratie op te doen bij The Frost Report etc, tevergeefs zoals bleek. Enige lichtpuntje is de steeds terugkerende (zo te zien geimproviseerde) monoloog van een levensmoede Rijk de Gooyer. Sylvia zien we o.a. in een sketch waarin ze een dubbeltje zoekt in haar tasje en er een onophoudelijke berg spullen een Gerard Reve-opsomming waardig uit vist en op tafel deponeert. Mooi vanwege de links naar d’r verleden en toekomst: we zien Ik Jan Cremer langskomen (de originele, maar ook deel 2 en 3), het boek dat nog maar een paar jaar eerder in een Lurelei-sketch figureerde die ze op opschorting van hun tv-show door de Vara kwam te staan, en medespeler Allard van der Scheer zou een paar jaar later billenkoek van d’r krijgen in Wat Zien Ik? O ja, en vanwege d’r leuke petje. En dan zou ik de Ko van Dijk-limonade bijna vergeten.