Auteur: petinaritsjoewtsjoew

Hier dan: Bierman!

Er zijn vele varianten op de Wat Zien Ik?-filmposter, maar deze is m’n favoriet.

“…En als u oplet ziet u hier dan, een heel nieuw gezicht en dat hoort bij Ronnie Bierman!” Met dit kreupelrijm introduceerden Rijk en Sylvia de toen 24-jarige Ronnie in Avro Music Hall. Ronnie was net als Sylvia zijdelings het theater binnengedrongen; was Sylvia in de make-up begonnen, Ronnie maakte poppen in de animatiestudio van Joop Geesink. Geesink staat nu vooral bekend om z’n ietwat lullige Loeki-filmpjes, maar hij leerde het vak van de geniale Hongaarse animator George Pal, de uitvinder van de “replacement puppet”-animatie waarbij voor 1 shot tot tientallen verschillende hoofden gemaakt moesten worden. Werk zat dus voor Ronnie.

George Pal-animatiepoppenhoofden

Fast forward naar 1970 en we zien, of beter gezegd horen Ronnie en Sylvia weer samen, in een heel ander soort poppenfilm: de Fabeltjeskrant-bioscoopfilm De Onkruidzaaiers. Twintig jaar vóór ZaZa Zebra en Isadora Paradijsvogel de TV-Fabeltjeskrant binnenliepen kaartte deze film al de allochtonenkwestie aan. Soort van. Het verhaal is een beetje rommelig maar het komt er op neer dat een torrenkolonie het dierenbos inpikt als Juffrouw Ooievaar en consorten op kamp zijn. Door een misverstand met een exploderende stoommachine komt er ruzie, die aan het eind bijgelegd wordt. Het is niet echt duidelijk wat de moraal is en wat de torren voor moeten stellen; hun koppen lijken wat op Duitse helmen maar ze hebben ook iets van zigeuners, vooral de danseres Termita wier door Ronnie ingezongen liedje (zie onder, op 19:53) eigenlijk het hoogtepunt van de film is. (Sylvia’s Oma Tor-stemmetje is een soort voorloper van de oma uit De Familie Knots.)

Het jaar daarop zou Wat Zien Ik? de grote doorbraak betekenen voor Ronnie en Sylvia, maar terwijl Sylvia een soort professionele BN’er werd hield Ronnie zich ver van publiciteit en bekendheid. Zoals zoveel goeie vrienden van Sylvia stierf ze veel te jong, in 1984 op 45-jarige leeftijd. Hier nog even Ronnie in Music Hall in 1963, jong, mooi en sassy:

Ferme handdruk

Er is niet veel Sylvia-produkt verkrijgbaar. Verkrijgbaar als in tweedehands bij bol.com bedoel ik dan. Een handjevol films op dvd waarvan maar twee hoofdrollen, en twee of drie tv-series waaronder het jaren ’70-succes Pommetje Horlepiep. Of eigenlijk alleen het laatste (enige bewaarde) seizoen daarvan, maar laat dat nou net het seizoen zijn waarin Sylvia haar intrede doet in het dorp als kapiteinsvrouw Ieke Maris. Ik heb de serie vroeger wel gezien (je had toen twee middagen kinderteevee per week, je keek ALLES) maar herinnerde me er weinig van. Dus maar voor researchdoeleinden de Pommetje-DVDbox gekeken, en ik moet zeggen, het viel erg mee.

Eigenlijk was Pommetje Horlepiep een soort verre voorloper van Boer Zoekt Vrouw en vergelijkbare onthaast-tv-successen. Ze brengen zo’n beetje de helft van de tijd door met koffie zetten, koffie drinken en taart eten (geen wonder dat Sylvia en medespeler Henk Molenberg nogal chubby werden). De teksten van John uit den Boogaard (ook Swiebertje) zijn sterk, en je merkt dat het voor de spelerssters een ontspannend werkje moet zijn geweest; versprekingen etc zijn gewoon blijven staan. Echte chill-out tv dus.

Sylvia danst de Charleston! Links dikke dame Elsa Lioni (de zangeres uit Wat Zien Ik)

Ook mooi om te zien: Sylvia, meestal gecast als sloofje of tutje, speelt hier eindelijk eens een sterke, daadkrachtige vrouw (met een ferme handdruk). Die Netflix-rubriek “films met sterke vrouwelijke hoofdrol” geeft me acute uitslag, maar hier kunnen we het alleen maar toejuichen. De jaren ’20-stijl staat haar bovendien erg goed, ze doet me af en toe een beetje denken aan oude foto’s van haar moeder, prima ballerina Herta Sommer.

(Mevr. De Leur-Sommer, van openbare feesboekpeezj geplukt, k hoop dat het mag)

Meer beer

Meer foto’s van Sylvia als berentemster, een eenmalige act die ze opvoerde tijdens het Nationaal Songfestival van 1973. Er waren meer circusacts met bekende artiesten te zien (bijv Jaap Stobbe op het slappe koord!), maar over het nummer van Sylvia was het meest te doen in de media. Dertien jaar eerder namelijk was zangeres Ria Kuyken bij een vergelijkbare act door beren aangevallen en in haar schouder gebeten. Volgens het Vrije Volk van 27 februari 1973 had Ria Kuyken Sylvia een telegram gestuurd om haar te waarschuwen tegen de gevaren van de berenact!

Ria Kuyken en beer

Sylvia, die nooit iets half deed, was zich echter al grondig aan het voorbereiden. Drie weken lang reed ze dagelijks (!) naar Veenendaal om de ijsberen te voeren.

Dit jaar was besloten om Ben Cramer een aantal liedjes te laten zingen waaruit gekozen moest worden. Het winnende lied werd De Oude Muzikant, geschreven door Pierre Kartner. “Ik zie mezelf wel bij de eerste vijf,” zei Ben, maar het liep anders op het Eurovisie Songfestival. Kartner werd beschuldigd van plagiaat (het lied zou lijken op het thema van de Maigret tv-serie) en Ben eindigde als veertiende. Wat zouden zijn kansen zijn geweest als het tweede nummer, Kom Sylvia Dans Met Mij, had gewonnen? (En heeft Sylvia ook daadwerkelijk met hem gedanst? En zoja, met of zonder beren?)

Puur natuur

1975 was een persoonlijk rampjaar voor Sylvia maar gaf haar wel de eerste (en enige) serieuze filmrol die ze altijd wilde: Charlot, zus van Pallieter in de gelijknamige Vlaamse film. Ze moest alleen wel even Vlaams leren spreken, eitje voor Sylvia die tenslotte op haar zestiende pas Nederlands leerde. En haar rol als godvrezende vrouw anno 1910 eiste een volkomen makeup-loos gezicht, iets waar de media toen nogal een ding van maakten: Sylvia zoals u haar nog nooit eerder heeft gezien! Nou nou, ze speelde toch niet alléén maar hoeren, dacht ik, maar Sylvia-puur-natuur maakt inderdaad een aangrijpend verschil. Het is alsof haar van oudsher royaal aangebrachte makeuplaag als een soort masker diende (om maar es de psycholoog uit te hangen), en we haar hier opeens in het écht zien.

Hoofdpersoon Pallieter, flierefluiter en natuurmens, werd wel een hippie avant la lettre genoemd, ikzelf vind ‘m eerder een soort naar 1910 getransplanteerde verwende jaren ’70-rockster: knappe man met wapperende lange haren, voert geen flikker uit, wordt op zijn wenken bediend door zijn zus, zegt en doet wat hij wil, krijgt het meisje dat hij wil; een onuitstaanbaar type dus eigenlijk. Sylvia/Charlot is andere koek, juist haar tweestrijd tussen God en de levensstijl van haar broer geeft de film vleugels (is het toeval dat de vliegmasjien in de film SYL heet?). Ondanks haar ellende en verdriet in die tijd moet ze blij zijn geweest dat ze eindelijk eens in een goeie film mocht spelen. Het acteerwerk en de dialogen (van de hand van Hugo Claus) zijn super en de komische momenten (zoals met de blinde drie koningen die aan de deur komen) schrijnend-komisch ipv kolderiek zoals meestal in NL films. En makeuploze Sylvia is hier mooier dan ooit. (Mooi ipv knap; Jacqueline Rommerts die Pallieter’s vrouw speelt is knap, maar ook van bordkarton.)

SYL!

Sylvia, the movie!

Hier is ie dan, m’n complete opzet voor de Sylvia-biopic! Of eigenlijk half biopic half fantasie. Komt ie: man, type filmnerd, kamer vol dvd’s en posters, kijkt naar scene uit Wat Zien Ik; hij heeft de scene vele keren gezien want hij zegt zelf de tekst op. Een fan dus. Loopt door de keukendeur en zit opeens in Duitsland in 1945. Hij is los van de tijd geraakt net als Billy Pilgrim in Slaughterhouse 5. Hij zit in een overvolle trein, naast hem een meisje genaamd Sylvia. Hij krijgt te horen (visioen? stem?) dat hij aangesteld is als beschermengel van het meisje. Hij legt de trein stil precies wanneer ze in Dresden een tunnel in rijden en redt daarmee Sylvia d’r leven; als ze uit de trein komen blijkt de stad platgebombardeerd. Gedurende de film komt hij zo steeds op cruciale momenten in Sylvia’s leven terecht. Zonder dat zij het door heeft helpt hij haar met van alles: tijdens haar eerste tv-optreden schakelt hij de tv in huize Eric Herfst bijv over naar het goeie net (waren er toen al 2 netten?), waarop hij haar vraagt voor Lurelei. Als Herfst later vlak vóór de tv-opvoering van Sylvia d’r Lurelei-prijsnummer Tango Mortale nog op de wc zit wordt onze hoofdpersoon het podium opgeduwd om met Sylvia de tango te dansen (niemand heeft door dat hij Eric niet is, op het camerascherm zie je Eric ipv hem, of zoiets).

Maar gaandeweg blijkt dat er grenzen zijn aan zijn krachten. Hij leest het krantenbericht van een vreselijke gebeurtenis die plaatsvond op 26 maart 1975. Wil daar een stokje voor steken maar het beschermengelen-hoofdkantoor (morsig overvol jaren ’70-kantoor?) verbiedt het hem omdat het niet om Sylvia gaat maar om haar zoon. Steekt het krantenknipsel toch bij zich. Merkt na verloop van tijd dat hij op de fatale dag terechtgekomen is; spoedt zich naar de plek des onheils maar kan het ongeluk net niet afwenden. Depressief zwerft hij rond van kroeg naar kroeg en van tijd naar tijd; in een artiestencafe in de jaren ’80 spreekt een vrouw hem aan. Het is Sylvia! Dankzij een 21e eeuws gezichtsattribuut (piercing? hipsterbaard?) denkt ze dat hij een mede-artiest is die net van een opvoering komt. Ze raken voor het eerst écht in gesprek. Sylvia blijkt, na jaren van dwangmatig werken om d’r verdriet te verdringen, vrede te hebben gevonden met haar lot. Net als de Tralfamadoriërs in Slaughterhouse 5 gelooft ze dat heden, verleden en toekomst al vaststaan, daarmee onze beschermengel vrijpleitend. Zoiets dus. Past ook helemaal in de oude-beelden-naspeelrage van nu (Bohemian Rhapsody en zo). Ik hoef er niks voor te hebben, maak die film nou maar gewoon, zet er maar NAAR EEN IDEE VAN DELEUREAN bij.

(P.S. bij herlezing: nee, er waren in 1962 nog niet 2 televisienetten, Nederland 2 werd in 1964 ingewijd met een rechtstreeks programma van… Lurelei!!)

Good Syl/ bad Syl

Omdat ik Sylvia hier meestal alleen bij haar voornaam noem en de naam van het blog DeLeurean aanelkaar is, bedacht ik me opeens dat ik op die manier moeilijk vindbaar blijf voor zoekmachines. Daarom stellen we hier Sylvia de Leur nog even twee keer met naam en toenaam voor, 1x een goeie en 1x een slechte:

“Sylvia “Sexy” de Leur! Zalig wijf. Was achtereenvolgens slangenmens, schoonheidsspecialiste, danseres, goochelaarsassistente. Is niet eenvoudig gebleven. Hoopt zich nog dit seizoen een autobaan aan te schaffen, de auto komt wel.”

“Sylvia de Leur! Heeft een hekel aan dieren. Voorvechtster van de vivisectie. Eet alleen vlees van varkens en runderen die ze eigenhandig geslacht heeft. Gaat dagelijks met een lege zak naar het park om de kruimeltjes van de vogels weg te halen.”

(Beide uit de Lurelei-TV-show, 1964)

(P.S.: Dat van dat slangenmens, schoonheidsspecialiste, danseres en goochelaarsassistente klinkt uit de duim gezogen maar is allemaal waar!)

Seks met kaa es

Sylvia was de eerste ooit die op het Nederlandse toneel het woord NEUKEN zei. Het was 1964, in een Lureleinummer waarin ze uit Ik Jan Cremer voorlas (het Lureleiprogramma in kwestie heette in navolging van die “onverbiddelijke bestseller” Wij Lurelei).

“Begin jaren zestig was het nog pornografie, ik zag er huizenhoog tegenop. ‘Doe’k niet, jongens’, zei ik tegen Eric Herfst en Guus Vleugel. Die twee boetseerden me er toch naartoe: neuken, neuken! En dan stonden ze achter in de zaal op te letten of ik het wel duidelijk uitsprak en of het wel luid genoeg was, want ik had de neiging om het een beetje binnensmonds te zeggen.”

Sylvia was dus medeschuldig aan die hele sexuele revolutie waardoor binnen een paar jaar “sex mag niet!” veranderde in “seks (met kaa es) MOET, altijd, overal en met iedereen!” Maar om met Herman Finkers te spreken: altijd sex? Je wilt ook wel eens een hapje eet’n. Het zou dan ook niet lang duren voordat deze nieuwe seksuweele moraal op de hak werd genomen. Door Sylvia! In de film Daniël, één van haar drie films uit 1971 die haar filmster-voor-1-jaar maakten.

“Sylvia speelt weer het gekke vrouwtje”, aldus een krant uit die tijd. Ze hebben het mis, Sylvia is juist één van de weinige (min of meer) normale figuren in deze kluchtige film waarin zowel de vrijgevochten sex-geobsedeerde ouders van hoofdpersoon Daniël als de gereformeerde boeren waar hij z’n toevlucht zoekt karikaturen zijn. Sylvia speelt Ida, een alleenstaande ex-stadshippie die in het boerendorp met de nek wordt aangekeken en voor hoer uitgemaakt, al houdt ze zich vnl bezig met schilderen en blowen. Als Daniël bij Ida langsgaat worden ze afgeluisterd door Daniel’s ouders die hopen dat hij het eindelijk “gaat doen”; Daniël en Ida consumeren alleen een joint en liggen stoned wat met de benen te trappelen waarop vader en moeder elkaar in triomf hi-fiven en uitroepen “Wat is seks met kaa es toch prachtig!”